De eerste Vlaamse ruimte | Herman Van der Haegen

Het huidig Vlaamse Gewest is ouder dan gedacht. Zijn wortels liggen in een kerkelijke organisatie in 1559.

 

19,95

Artikelnummer: 9789492639097 Categorie: Tags: , , ,

Beschrijving

De Vlaamse Gemeenschap werd in 1559 voor het eerst in de geschiedenis als één geheel erkend en ruimtelijk omschreven binnen de net ontstane Nederlanden. De Lage Landen hadden toen formeel een nieuwe staatsstructuur gekregen. Onder impuls van keizer Karel V was een proces van onafhankelijkheidsverwerving van Frankrijk en Duitsland voltooid. Zijn zoon Filips II bekroonde dit proces door de Nederlanden ook kerkelijk niet meer afhankelijk te laten van Franse en Duitse kerkprovincies. Dit gebeurde in het kader van een grondige interne en ruimtelijke herstructurering van de kerk in de Nederlanden (1559). Hierbij kwamen drie kerkprovincies tot stand, met in totaal achttien bisdommen.

Daarbij werd een nieuwe ruimtelijke indeling van de Nederlanden ingevoerd. Los van de bestaande, tot de middeleeuwen teruggaande territoria, werden de Nederlanden toen op basis van sociaaleconomische, verkeerstechnische en taalfactoren in drie regio’s verdeeld: de Noordelijke Nederlanden (ten noorden van de grote rivieren), ten zuiden daarvan de Nederlandstalige (‘Flandricas’) en de Franstalige (‘Gallicas’) Zuidelijke Nederlanden.

Het Nederlandstalige gebied, waarvan het Vlaams Gewest de essentie vormt, werd voor het eerst in de geschiedenis als ruimtelijke eenheid erkend en (kerkelijk) verzelfstandigd.

Herman Van der Haegen (1929) is sociaal geograaf en emeritus hoogleraar aan de KU Leuven, waar hij sociale en historische geografie doceerde. Zijn onderzoek omvatte de plattelands- en stadsgeografie, waarbij historische, maatschappelijke en politieke elementen aandacht kregen. Brussel en vooral Leuven vormden hiervan het zwaartepunt.

In het Vlaamse verleden ligt het heden

Gepubliceerd op 9 June 2018
Auteur: Theo Lansloot

Auteur Herman Van der Haegen (1929), een Nederlandstalig Brussels ketje. is sociaal geograaf en emeritus hoogleraar aan de KU Leuven, waar hij sociale en historische geografie doceerde. In zijn nieuwe boek De eerste Vlaamse ruimtebesteedt hij dan ook veel aandacht aan de ontwikkelingen destijds in Brussel en Leuven.

In zijn boek beschrijft hij hoe keizer Karel V in 1559 van de Nederlanden een statenbond maakte. De keizer was de achterkleinzoon van Karel de Stoute.Net als zijn overgrootvader streefde hij naar een bufferstaat tussen Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Binnen de net ontstane Nederlanden werd het Vlaamse Gewest tegelijk voor het eerst in de geschiedenis als één geheel erkend en ruimtelijk omschreven.

Bovendien werden de Nederlanden op basis van sociaaleconomische, verkeerstechnische en taalfactoren in drie regio’s verdeeld: de Noordelijke Nederlanden (ten noorden van de grote rivieren), ten zuiden daarvan de Nederlandstalige (‘Flandricas’) en de Franstalige (‘Gallicas’) in de Zuidelijke Nederlanden.

Driedeling


Professor Van Der Haegen wijst er op dat de Belgische staatshervorming deze driedeling nu ook politiek ten dele heeft gerealiseerd al komt de Nederlandstalige Gemeenschap nog steeds niet helemaal aan haar trekken. Taalperikelen over het gebruik van Diets (Middelnederlands) en Frans waren toen nooit ver weg. In dit landje blijft de minderheidstaal Frans vandaag nog rivaliseren met de meerderheidstaal Nederlands.

Verder denken velen in Vlaanderen nu nostalgisch terug aan de tweede scheuring in de Nederlanden in 1830. In Gent komt er nog dit jaar een standbeeld van Koning Willem I.

Als contrareformatorisch vorst maakte Karels zoon Filips II de Nederlanden ook kerkelijk onafhankelijk van Franse en Duitse kerkprovincies.Daardoor ontstonden in de Nederlanden drie kerkprovincies met in totaal achttien bisdommen. Vele Nederlandstalige randgebieden werden echter aan Franstalige bisdommen zoals Doornik gehecht met alle nefaste gevolgen vandien. Frans-Vlaanderen ging staatkundig, kerkelijk en cultureel verloren. De taalgrens werd staatsgrens. De jongste tijd is er een lichte kentering. Heel wat Frans-Vlamingen grijpen terug naar het Nederlands waartoe hun voorouders veel hebben bijgedragen. Zij zijn aldus in staat vrijuit te communiceren met Nederland en Vlaanderen en daar zelfs te studeren of te werken.

Jammer genoeg wordt dit tegengegaan door anderen die een Frans-Vlaams dialect voorstaan dat nergens toe dient. Eenzelfde aanpak heeft zowel de monarchie, als het keizerrijk en de republiek steeds aangenomen ten opzichte van de andere in Frankrijk bestaande talen: Baskisch, Bretoens, Corsicaans en Duits in de nu vrijwel geheel verfranste Elzas.

Iets dergelijks beogen president Macron en zijn vrouw met Frans als enig communicatiemiddel binnen de Europese Unie nadat zij, geholpen door bondskanselier Merkel, het VK uit de Unie hebben gekregen. Of zij uiteindelijk in hun opzet slagen blijft de vraag.

Aanbevolen


Het werk is zeer lezenswaard want, zoals de auteur zelf schrijft: “ In het verleden ligt het heden, in het nu wat worden zal”. Hij toont dit ook met overtuigende elementen aan. Aanbevolen lectuur dus voor allen die meer willen weten over een weinig bekende tijdspanne in de geschiedenis der Nederlanden en begaan zijn met de vraag waar onze contreien en het Nederlands heengaan. Vele Vlamingen en de meeste media hanteren nog altijd een soort tussentaaltje dat ‘Belgisch Nederlands’ wordt genoemd. Wat dat precies betekent is een open vraag.

In tegenstelling tot deRadio Télévision Belge Francophoneis in de naam van de Vlaamse Radio en Televisie (VRT) geen verwijzing naar het Nederlands terug te vinden. Dit draagt er zeker niet toe bij de wereld bij te brengen dat in de deelstaat Vlaanderen de taal het Nederlands is. Bovendien kent het buitenland vaak alleen het veruit verfranste Brussel en het ten gronde Franstalig vorstenhuis. Ondertussen is het internationaal wel wat doorgedrongen dat hier benevens Frans ook nog wat anders wordt gesproken. Wat, is niet altijd duidelijk. Vanuit Franstalige hoek is men er dan ook als de kippen bij om, overigens niet gans ten onrechte, dit taaltje als Vlaams te bestempelen. Eigen schuld, dikke bult! En Nederland heeft door de eeuwen heen bewezen weinig om zijn eigen taal te geven. Engels als voertaal in de Nederlandse universiteiten bewijst dat nog maar eens (20% bachelorstudies; 70% masteropleiding).

Beoordelingen

Er zijn nog geen beoordelingen.

Wees de eerste om “De eerste Vlaamse ruimte | Herman Van der Haegen” te beoordelen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Boekinformatie

Aantal bladzijden 112
Afmetingen 23.5 x 15.5 mm
Afwerking Softcover
Uitgever Doorbraak